Saturday, October 21, 2023

Ngwacén (Membaca) | Contoh Paragraf Bahasa Bali

 


-Narasi-
Sajeronin sisya sané wawu ngawitin masekolah, drika katahnyané kapicang makéh cakepan saking sekolahnyané. Wénten sané madaging kaketékan, gegambaran, sastra lan sané tiosan. Yéning sisya istri akéhan sampun sané seneng antuk cakepan madaging satua
(fiksi). Cakepan satua katah madaging tatuwek-tatuwek sané kaaturang olih panyurat majeng sang sané ngawaca. Parindikan cakepan satua puniki akéh pisan soroh sasuratné, wénten madaging bebanyolan, sedih kingking taler magedegan lan sané tiosan. Soroh cakepan satua puniki pinaka silih sinunggil cakepan sané prasida kasorohang ring sajeroning cakepan sastra Bali. Cihna satua katah makadi; madaging tatuwek sané kagenahang paling untat ring sajeroning pamuput satua. Cakepan satua puniki taler prasida kadados cakepan panglipur ring sajeroning sang sané ngwacén.

-Deskripsi-
Anak alit-alit mangkin sampun sayan wikan ngwacén yéning sampun ngwawanin ngranjing SD, sakémanten akéh taler taler deréng uning ring sajeroning tatuwek ngwacén. Tatuwek ring sajeroning ngwacén punika wantah parilaksana sané ngolah kruna sasuratan tur ngiyubang dados lengkara ngantos dados cakepan. Risampuné prasida ngiyubang kruna sané kawacen, sinah sampun tatkala ngiyubang kruna punika kawéntenang dudonang polah ngolah kruna sané kewacén sumangdané prasida kapolihang unteng ring sajeroning sasusaratan sané kawacén. Ngamolihang unteng sané kawacén yakti méweh yéning déréng prasida atar ngwacén, napi malih yéning déréng prasida atar ngiyubang kruna dados lengkara.

-Argumentasi-
Ngwacén cakepan ring sajeroning kauripang jakti sida ngicénin akéh kawigunan. Katah kawigunan ipun minakadi, nglatih sarira sumangdéné sayan ngimbuhin kawagedan ngwacén. Tiosan punika kawéntenang solah utawi polah ngwacén puniki taler prasida ngawinang becik kawéntenang pesaréan, yéning ngwacen sadéréng mesaré. Ring sajeronin ngwacén sadurung masaré puniki nganuting turéksan sang sané wikan, kocap sida ngicenin palipuran sané sida ngirangin papineh inguh utawi uyang. Cakepan sané manut kawacén sadéréngé masaré beciknyané cakepan sané madaging satua utawi ketah kebaos fiksi. Cakepan satwa puniki dados kasoroh ring sajeroning cakepan sané iying utawi katagori ringan. Ring sajeronin ngwacén puniki, sang sané ngwaca jagi prasida nglipurang manah saking satua sané kawacén, yening sampun kalipur sinah lakar ngawinang pesaréané becik tur nénten uyang.

-Eksposisi-
Tiosan ring sajeroning cakepan sastra (fiksi), wénten taler cakepan sané madaging pratiti (metode), Warigan (perbintangan), Parisadha (pengobatan) lan sané tiosan. Sajeroning cakepan non fiksi puniki, silih tunggil sané katah mangkin kablibagang inggih punika cakepan parisadha. Cakepan parisdha puniki akéh kawéntenang utawi kasurat ring sajeroning lontar-lontar. Cakepan puniki madaging tata titi tetamban lan sejeroning soroh tamba sané wénten ring sajeroning kauripan utawi bwanané. Tetamba sané kasorohang punika manutin ring sajeroning kawéntenang sané sekadi mangkin, inggih punika tetamban nénten désti (medis) taler désti (non medis). Sekadi mangkin minab akidik sané uning yéning wénten cakepan-cakepan lontar sané kapliara tur sida kaselang sumangdéné prasida kawacén. Silih siki genah sané dados genah lokalisasi lontar punika wénten ring Gedong Kértya Singaraja. Gedong Kértya puniki sida dados silih tunggil genah sané becik yening jagi ngwacen lontar. Santukan drika wénten prakanti sané jagi ngayahain taler akéh wénten lontar sané prasida kawacén. Maliha yéning kari méweh ngwacén lontar sané kasurat antuk aksara Bali, drika wénten lontar sané sampun kasalinang antuk aksara latin.

 Olih: I Wayan Kertayasa - https://babakanpole.blogspot.com/

0 comments:

Post a Comment