-Narasi-
Sajeronin sisya sané wawu
ngawitin masekolah, drika katahnyané kapicang makéh cakepan saking sekolahnyané.
Wénten sané madaging kaketékan, gegambaran, sastra lan sané tiosan. Yéning sisya
istri akéhan sampun sané seneng antuk cakepan madaging satua (fiksi). Cakepan
satua katah madaging tatuwek-tatuwek sané kaaturang olih panyurat majeng sang
sané ngawaca. Parindikan cakepan satua puniki akéh pisan soroh sasuratné, wénten
madaging bebanyolan, sedih kingking taler magedegan lan sané tiosan. Soroh cakepan
satua puniki pinaka silih sinunggil cakepan sané prasida kasorohang ring
sajeroning cakepan sastra Bali. Cihna satua katah makadi; madaging tatuwek sané
kagenahang paling untat ring sajeroning pamuput satua. Cakepan satua puniki
taler prasida kadados cakepan panglipur ring sajeroning sang sané ngwacén.
-Deskripsi-
Anak alit-alit mangkin sampun sayan
wikan ngwacén yéning sampun ngwawanin ngranjing SD, sakémanten akéh taler taler
deréng uning ring sajeroning tatuwek ngwacén. Tatuwek ring sajeroning ngwacén punika
wantah parilaksana sané ngolah kruna sasuratan tur ngiyubang dados lengkara
ngantos dados cakepan. Risampuné prasida ngiyubang kruna sané kawacen, sinah
sampun tatkala ngiyubang kruna punika kawéntenang dudonang polah ngolah kruna sané
kewacén sumangdané prasida kapolihang unteng ring sajeroning sasusaratan sané
kawacén. Ngamolihang unteng sané kawacén yakti méweh yéning déréng prasida atar
ngwacén, napi malih yéning déréng prasida atar ngiyubang kruna dados lengkara.
-Argumentasi-
Ngwacén cakepan ring
sajeroning kauripang jakti sida ngicénin akéh kawigunan. Katah kawigunan ipun
minakadi, nglatih sarira sumangdéné sayan ngimbuhin kawagedan ngwacén. Tiosan
punika kawéntenang solah utawi polah ngwacén puniki taler prasida ngawinang becik
kawéntenang pesaréan, yéning ngwacen sadéréng mesaré. Ring sajeronin ngwacén
sadurung masaré puniki nganuting turéksan sang sané wikan, kocap sida ngicenin
palipuran sané sida ngirangin papineh inguh utawi uyang. Cakepan sané manut
kawacén sadéréngé masaré beciknyané cakepan sané madaging satua utawi ketah
kebaos fiksi. Cakepan satwa puniki dados kasoroh ring sajeroning cakepan
sané iying utawi katagori ringan. Ring sajeronin ngwacén puniki, sang
sané ngwaca jagi prasida nglipurang manah saking satua sané kawacén, yening
sampun kalipur sinah lakar ngawinang pesaréané becik tur nénten uyang.
-Eksposisi-
Tiosan ring sajeroning cakepan
sastra (fiksi), wénten taler cakepan sané madaging pratiti (metode),
Warigan (perbintangan), Parisadha (pengobatan) lan sané tiosan.
Sajeroning cakepan non fiksi puniki, silih tunggil sané katah mangkin
kablibagang inggih punika cakepan parisadha. Cakepan parisdha puniki akéh kawéntenang
utawi kasurat ring sajeroning lontar-lontar. Cakepan puniki madaging tata titi tetamban
lan sejeroning soroh tamba sané wénten ring sajeroning kauripan utawi bwanané. Tetamba
sané kasorohang punika manutin ring sajeroning kawéntenang sané sekadi mangkin,
inggih punika tetamban nénten désti (medis) taler désti (non medis).
Sekadi mangkin minab akidik sané uning yéning wénten cakepan-cakepan lontar sané
kapliara tur sida kaselang sumangdéné prasida kawacén. Silih siki genah sané dados
genah lokalisasi lontar punika wénten ring Gedong Kértya Singaraja. Gedong
Kértya puniki sida dados silih tunggil genah sané becik yening jagi ngwacen
lontar. Santukan drika wénten prakanti sané jagi ngayahain taler akéh wénten
lontar sané prasida kawacén. Maliha yéning kari méweh ngwacén lontar sané
kasurat antuk aksara Bali, drika wénten lontar sané sampun kasalinang antuk aksara
latin.








0 comments:
Post a Comment